Tombola voor je kerstactie: regels per Duitse deelstaat

Tombola en verloting voor verenigingen in Duitsland: regels in Berlijn, Noordrijn-Westfalen en Bremen, loterijbelasting, geen online loten en een weekplan.

In het kort Een tombola brengt sfeer op de kerstmarkt, maar in Duitsland is ze een zaak van de deelstaten. Berlijn, Noordrijn-Westfalen en Bremen stellen verschillende grenzen aan speelkapitaal, netto-opbrengst en looptijd. Meld de loterijbelasting twee weken vooraf aan, verkoop loten alleen ter plaatse en leg open vragen voor aan je bevoegde dienst.

Dit artikel beschrijft de regels in Duitsland.

Waarom de regels per deelstaat verschillen

Het belastingrecht geldt voor heel Duitsland, maar het kansspelrecht is een zaak van de deelstaten (Bundesländer). Een tombola is juridisch een Ausspielung, een verloting van voorwerpen als prijzen. Wie ze zonder vergunning organiseert of er reclame voor maakt, is strafbaar. Dat benadrukken de diensten in Bremen en Noordrijn-Westfalen uitdrukkelijk.

Het Glücksspielstaatsvertrag 2021 (het staatsverdrag over kansspelen) geeft het kader voor kleine loterijen: de som van de inzetten mag niet hoger zijn dan 40.000 €, de netto-opbrengst moet uitsluitend naar goede, kerkelijke of sociale doelen gaan, en netto-opbrengst en prijzenpot bedragen elk minstens 25 procent van de inzetten. Minderjarigen mogen niet meedoen. De deelstaten mogen strenger zijn, en veel doen dat ook.

Drie gelezen voorbeelden: Berlijn, Noordrijn-Westfalen en Bremen

Alle drie de deelstaten werken met een algemene vergunning of Allgemeinverfügung (algemene beschikking) voor kleine loterijen en verlotingen. De cijfers verschillen duidelijk. We lazen de teksten op 9 oktober 2026. Voor de overige 13 deelstaten geldt: we hebben hun regels niet gecontroleerd.

Kenmerk	Berlijn	Noordrijn-Westfalen	Bremen (tot 31.12.2024)
Hoogste speelkapitaal	30.000 €	40.000 €	10.000 €
Minimumaandeel netto-opbrengst	een derde	een derde	25 procent
Minimumaandeel prijzenpot	een kwart	een derde	25 procent
Lotenverkoop	hoogstens 2 maanden	hoogstens 3 maanden binnen 12 maanden	geen opgave
Gebied	niet buiten het stadsdeel	niet buiten stad of Kreis	alleen de stadsgemeente Bremen
Afrekening	binnen 3 maanden na afloop	niet vastgesteld	binnen 4 weken

Daarnaast geldt in Berlijn: geen derden als organisator, geen troost- of reclameprijzen. In Bremen tellen bonnen met bijbetaling niet als prijs. In Noordrijn-Westfalen zijn alleen verenigingen en vergelijkbare organisaties bevoegd, en reclame voor meer dan een bescheiden vermelding van sponsors is niet toegestaan.

Let op: de Bremense vergunning liep in 2024 af

De gelezen Bremense beschikking was tot 31 december 2024 geldig. Een opvolger hebben we niet gevonden. Ga in Bremen dus niet uit van de cijfers hierboven, maar vraag het Ordnungsamt (de gemeentelijke dienst voor openbare orde) welke regeling vandaag geldt. De Berlijnse vergunning loopt tot 31 december 2028, die van Noordrijn-Westfalen van 1 juli 2026 tot 30 juni 2031.

Loterijbelasting: ook bij vrijstelling aanmelden

Voor een vergunde openbare loterij met een goed doel is de loterijbelasting volgens de Rennwett- und Lotteriegesetz vrijgesteld, als de deelnemersgelden samen hoogstens 40.000 € bedragen en de netto-opbrengst naar de begunstigde doelen gaat. De vrijstelling geldt alleen als aan alle voorwaarden van de vergunning is voldaan.

Aanmelden moet je toch. Het Bremense beschikking wijst er uitdrukkelijk op dat de meldingsplicht ook bij belastingvrijstelling bestaat. In Noordrijn-Westfalen eist de stad Duisburg de aanmelding minstens twee weken vooraf bij het Finanzamt Köln Altstadt (het belastingkantoor). Berlijn noemt eveneens twee weken vooraf bij het bevoegde belastingkantoor. Reken daarom liever op 3 weken voorbereiding.

Geen lotenverkoop via internet

Alle drie de gelezen vergunningen (Bremen: tot 31 december 2024) sluiten de lotenverkoop via internet uit, Berlijn verbiedt ook de reclame ervoor. Het staatsverdrag staat internetloterijen alleen toe met een eigen vergunning. Of een kleine vereniging zo'n vergunning krijgt, weten we niet. Plan de tombola dus als actie ter plaatse, op papier, met contant geld aan de kraam.

Een tweede punt: een lot is een aankoop met winstkans, geen gift. Voor het lotgeld stel je naar ons weten geen Zuwendungsbestätigung (fiscaal attest voor giften) op. Een officiële bron daarvoor hebben we niet gelezen, vraag het aan je belastingadviseur of je Finanzamt.

Wat je in welke week doet

Tel terug vanaf de dag van de trekking, bijvoorbeeld vanaf de kerstmarkt in het derde adventsweekend. Het plan gaat uit van 8 weken voorbereiding.

Week 8 en 7: vraag de bevoegde dienst of de algemene vergunning voor jouw tombola volstaat of dat een eigen vergunning nodig is.
Week 6 en 5: leg speelkapitaal, aantal loten, prijs en prijzen vast. Reken netto-opbrengst en prijzenpot na.
Week 4: vraag prijzen bij bedrijven in de regio en vermeld sponsors bescheiden.
Week 3: meld de loterijbelasting aan bij het Finanzamt.
Week 2: laat loten drukken, brief de helpers en sluit minderjarigen uit van de aankoop.
Week 1: bouw de kraam op en leg een kasboek aan.
Na de trekking: reken inkomsten en uitgaven af en bewaar de bewijsstukken.

Het totaalplaatje voor je actie vind je in het artikel Weihnachtsaktion planen: Zeitplan für Vereine. Bij het kader ter plaatse past het artikel Weihnachtsmarkt für den guten Zweck.

Een rekenproef voordat je de loten laat drukken

Een voorbeeld met verzonnen cijfers: 1.000 loten van 2 € geven 2.000 € speelkapitaal. Volgens de Berlijnse minimumwaarden gaat minstens een derde naar de netto-opbrengst en een kwart naar prijzen. Blijven de kosten voor loten, drukwerk en prijzen daaronder, dan klopt de rekening. Reken altijd volgens de regels van jouw deelstaat.

Zo doe je het met WeGlow.world

WeGlow.world vervangt geen tombola, want loten horen niet op de pagina. Het vult haar aan met iets dat online wel mag: giften. Je donatiepagina maak je in drie stappen, ze kent eenmalige en maandelijkse giften, heeft bedankteksten en werkt op mobiel. Supporters kunnen een eigen actiepagina starten.

Op de markt toon je een QR-code naar de donatiepagina. Wie geen lot koopt, kan toch geven. Als idee tonen we vier kerstervaringen die nog concept zijn tot de officiële lancering. In de Sterrenhemel wordt elke gift een ster. Aan de Kaartenmuur hangen kaarten aan een touw. Start met je pagina op WeGlow.world en plan de tombola ernaast. Ideeën voor je vereniging staan in het artikel Weihnachtsaktion Ideen für Ihren gemeinnützigen Verein.

Veelgestelde vragen

Heb ik voor een kleine tombola een vergunning nodig?

Ja, openbare loterijen en verlotingen hebben een vergunning nodig. Voor kleine tombola's volstaat in Berlijn en Noordrijn-Westfalen de algemene vergunning, als je alle voorwaarden naleeft. De gelezen Bremense versie gold maar tot 31 december 2024. Controleer bij je dienst of een vergunning voor jouw deelstaat en jouw actie geldt.

Hoe hoog mag de tombola zijn?

Het staatsverdrag noemt 40.000 € inzetten voor kleine loterijen. Berlijn staat 30.000 € toe, Noordrijn-Westfalen 40.000 €, Bremen in de gelezen versie, beperkt tot 31 december 2024, 10.000 €. Voor andere deelstaten vraag je het de bevoegde dienst.

Moet ik de loterijbelasting aanmelden als ze vrijgesteld is?

Ja. De aanmelding is ook bij belastingvrijstelling nodig. In Berlijn en Noordrijn-Westfalen minstens twee weken voor de start bij het Finanzamt. Overleg je situatie met het belastingkantoor dat voor jou bevoegd is.

Mag ik loten online verkopen?

Volgens de drie gelezen vergunningen (Bremen tot 31 december 2024) niet. Verkoop via internet is uitgesloten. Of een eigen internetvergunning voor verenigingen mogelijk is, weten we niet. Vraag het je dienst.

Krijgt de koper een Spendenquittung voor het lot?

Naar ons weten niet, want een lot is een aankoop met winstkans. Een officiële bevestiging hebben we niet gelezen. Overleg dit met je belastingadviseur of het Finanzamt.

Bronnen

Alle bronnen werden gelezen en gecontroleerd op 9 oktober 2026. Dit is onderzoek, geen juridisch advies.