Kerstmarkt voor het goede doel: je kraam plannen

Kraam op de Duitse kerstmarkt voor je vereniging: wat Ordnungsamt, glühwein, tombola en giftenbevestiging betekenen en hoe je in acht weken start.

In het kort Een kraam op de kerstmarkt geeft je vereniging zichtbaarheid en giften, maar vraagt voorbereiding. Vraag zes tot acht weken vooraf bij de gemeente na of een vergunning voor bijzonder gebruik van de openbare weg, horecaregels of een loterijvergunning nodig zijn. Verkoop alleen wat mag, en toon een QR-code naar je online donatiepagina.

dit artikel beschrijft de regels in Duitsland.

Een kerstmarkt is voor veel verenigingen het eerste contact met mensen die hen nog niet kenden. Hier vind je een stappenplan: wat je vooraf uitklaart, wat je kunt aanbieden en hoe giften ook na de markt blijven binnenkomen.

Welke soorten kramen bestaan er voor het goede doel?

Het vaakst zie je de infostand met collectebus, de verkoopkraam (koekjes, kaarsen, zelfgemaakte spulletjes), de schenkstand voor punch of glühwein en de tombola. De infostand is het eenvoudigst, schenken en tombola vragen de meeste voorbereiding.

Begin klein als je voor het eerst meedoet: een tafel met folders, enkele artikelen en een goed zichtbare QR-code volstaat. Een team van 5 tot 10 mensen verdeelt de shifts, zodat niemand een hele marktdag alleen staat.

Wees duidelijk: waarvoor zamel je in en wat doet 10 euro? Wie dat in één zin zegt, krijgt meer giften dan een kraam met enkel een bus.

Heb je een vergunning nodig voor de kraam?

Dat hangt af van de markt en je gemeente. Een organisator geeft meestal de standplaatsen uit en kent de voorwaarden. Voor een plek op de openbare weg is vaak een Sondernutzungserlaubnis nodig (vergunning voor bijzonder gebruik van de openbare weg). Vraag het na bij het Ordnungsamt, de ordedienst van de gemeente.

Een voorbeeld is Hamburg: voor infostanden, kiosken en collectebussen op de openbare weg is de toestemming van het Bezirksamt (districtsbestuur) nodig. Dat is geen regel voor heel Duitsland.

Bel het Ordnungsamt of de organisator vroeg. Vraag concreet naar standplaats, uren, documenten en kosten, en leg schriftelijk vast wat is toegezegd.

Wat geldt voor inzamelen in de openbare ruimte?

Het inzamelingsrecht (Sammlungsrecht) is een zaak van de deelstaten. In de meeste Bundesländer is een inzamelingsvergunning niet meer nodig, maar Rheinland-Pfalz, Thüringen en het Saarland kennen nog een inzamelingswet. Controleer dus altijd wat in jouw deelstaat geldt.

Berlijn schafte zijn inzamelingswet af op 1 januari 2004, Hamburg in 2013, Saksen in 2009. Toch mag de overheid een inzameling verbieden als ze de openbare veiligheid of orde in gevaar brengt. In Thüringen zijn kinderen onder 14 jaar uitgesloten als inzamelaar, jongeren van 14 tot 18 jaar slechts beperkt.

Een collectebus aan een kraam op een afgebakend marktterrein is iets anders dan op straat inzamelen. Of jouw plan vergunningsplichtig is, beslist de bevoegde dienst van je deelstaat of gemeente. Vraag het na voor je vrijwilligers met bussen op pad stuurt.

Hoe zit het met glühwein, wafels en koekjes?

Zodra je eten of drank verkoopt, kunnen extra regels uit het ondernemings- of horecarecht gelden, ook als de volledige opbrengst naar het goede doel gaat. Welke, hangt van de gemeente af. Vraag het aan het Ordnungsamt en het Lebensmittelamt (voedselcontrole).

Plan dit vroeg in, want vergunningen regel je niet op het laatste nippertje. Zonder ervaring met schenken werk je best samen met een ervaren kraam of verkoop je eerst gebak en kaarsen.

Tombola en verloting: waar liggen de grenzen?

Een openbare tombola zonder vergunning is strafbaar. Het kansspelrecht is een zaak van de deelstaten en de grenzen verschillen per Bundesland. Vraag bij je gemeente na of een algemene vergunning geldt en wat je moet aanmelden.

Hoe verschillend dat kan zijn, tonen de geraadpleegde regelingen: Berlijn staat een speelkapitaal tot 30.000 euro toe, Noordrijn-Westfalen tot 40.000 euro, Bremen tot 10.000 euro (versie tot 31 december 2024 beperkt in tijd, vraag de huidige regeling na bij het Bremer Ordnungsamt). Voor kleine loterijen noemt het Glücksspielstaatsvertrag 40.000 euro als bovengrens van de inzetten. De netto-opbrengst moet naar algemeen nuttige, kerkelijke of liefdadige doelen gaan.

Daarbovenop moet de loterijbelasting bij het Finanzamt (belastingdienst) worden aangemeld, ook als je vrijgesteld bent. In Berlijn en Noordrijn-Westfalen geldt daarvoor minstens twee weken voor aanvang. Lotenverkoop via internet is volgens de geraadpleegde algemene vergunningen (Berlijn, NRW, Bremen tot 31 december 2024) niet toegestaan. Minderjarigen mogen niet deelnemen.

Plan de tombola dus enkel als verloting ter plaatse. Een online tombola via de donatiepagina is geen standaardoptie.

Giftenbevestiging: wat kun je uitschrijven?

Giften zijn als Sonderausgaben (bijzondere uitgaven) aftrekbaar tot 20 procent van het totaalbedrag van de inkomsten. Daarvoor heeft je vereniging een geldige Freistellungsbescheid (vrijstellingsbeslissing) nodig. Die mag bij het uitschrijven niet ouder zijn dan vijf jaar. Bestaat er nog geen beslissing, dan mag de vaststelling van de statuten hoogstens drie kalenderjaren terug liggen.

De Zuwendungsbestätigung (in de volksmond Spendenquittung, de giftenbevestiging) moet het officieel voorgeschreven model volgen. Tot 300 euro volstaat voor de schenker een bankbewijs, op voorwaarde dat de vereiste gegevens erop staan. Wie een onjuiste bevestiging uitschrijft, is aansprakelijk voor 30 procent van het bedrag.

Voor de kraam betekent dat: een gift is vrijwillig en zonder tegenprestatie. Wie koekjes koopt of een lot trekt, krijgt iets terug. Of in dat geval een bevestiging mag, klaar je uit met je Finanzamt of een belastingadviseur. Geld zonder naam in de bus laat zich sowieso niet toewijzen.

Tijdlijn: van acht weken tot de marktdag

Acht weken vooraf: datum, markt en kraamvorm vastleggen, aanvraag bij organisator of Ordnungsamt indienen.
Zes weken vooraf: vergunningen, tombola en voedselvragen uitklaren, team van 5 tot 10 mensen samenstellen.
Vier weken vooraf: donatiepagina met QR-code voorbereiden, materiaal en prijskaartjes regelen.
Twee weken vooraf: shiftplanning en kas regelen, loterijbelasting aanmelden als je een tombola plant.
Na de markt: bedanken en de resultaten vastleggen.

Een uitgebreider plan voor de hele actie vind je in het artikel Weihnachtsaktion planen: der Zeitplan. Twijfel je nog of een kraam bij je past, dan helpt Weihnachtsaktion Ideen für Ihren Verein.

Zo doe je het met WeGlow.world

Een kraam bereikt enkel wie voorbijloopt. Met WeGlow.world verleng je de marktdag online: een donatiepagina in drie stappen (bedrag, persoonlijke gegevens, samenvatting), met eenmalige en maandelijkse giften. De QR-code aan de kraam leidt er rechtstreeks naartoe en de pagina werkt op de gsm.

De donatiepagina vraagt naar voornaam en e-mailadres. Je kunt een bedanktekst instellen die na de gift wordt verstuurd. Wie op de markt enthousiast werd, kan ook een eigen actiepagina starten en in de vriendenkring inzamelen.

Voor de tijd na de markt zijn er vier kerstervaringen, die tot de officiële lancering nog concepten zijn. De Kaartenmuur toont enveloppen aan een touw, elke kaart is een postzegel, ideaal voor groeten van standbezoekers. In de Glow Room wordt elke gift een versiering aan de boom in de 3D-woonkamer. Je account maak je aan via aanmelden, voor vragen helpt contact. Meer op de overzichtspagina.

Veelgestelde vragen

Heb ik als vereniging altijd een vergunning nodig voor een kerstmarktkraam?

Niet altijd, maar vaak wel een toezegging van de organisator of een vergunning van de gemeente. Wat geldt, hangt van de plaats af. Vraag het aan het Ordnungsamt en laat het antwoord schriftelijk geven.

Mag ik glühwein schenken ten voordele van de vereniging?

Waarschijnlijk gelden extra regels uit het ondernemings- of horecarecht, ook als de opbrengst geschonken wordt. Vraag het zes weken voor de markt aan het Ordnungsamt.

Is een tombola op de kerstmarkt toegestaan?

Alleen met vergunning. De deelstaten regelen dat verschillend: sommige hebben een algemene vergunning voor kleine loterijen, met grenzen voor speelkapitaal, netto-opbrengst en aanmeldtermijnen. Meld de loterijbelasting aan bij het Finanzamt en vraag het aan je gemeente.

Kan ik voor marktgiften een giftenbevestiging uitschrijven?

Voor echte, vrijwillige giften van een gekende schenker wel, als je vereniging een geldige Freistellungsbescheid heeft en het officiële model gebruikt. Bij de aankoop van waren of loten bespreek je het vooraf met het Finanzamt of een belastingadviseur.

Mag ik giften ook online inzamelen?

Ja, via een donatiepagina met QR-code aan de kraam. Voor nieuwsbrieven aan schenkers heb je hun toestemming nodig, en de Datenschutzkonferenz (conferentie van de Duitse privacytoezichthouders) acht een double opt-in aangewezen. Een online tombola is daarentegen niet zomaar toegestaan.

Bronnen

Gecontroleerd op 9 oktober 2026. Dit is geen juridisch advies. Vraag bij twijfel het Ordnungsamt, het Finanzamt of een belastingadviseur.